De herbestemde Van Paduakerk in Tilburg is nu de werkplaats van glazenier
Stef Hagemeier.
Foto: Harm Jan Wilbrink.























Kerkgebouwen als verbindende factor
Door hun bouw en traditie blijken kerkgebouwen bij uitstek geschikt voor een herbestemming met een maatschappelijk karakter. De herbestemmingen waarbij de aloude sociale of culturele functies van een kerkgebouw –al is het in een gewijzigde vorm- blijven bestaan, blijken ook bij het publiek op de meeste instemming te kunnen rekenen. Die maatschappelijke functies zijn met name te onderscheiden in:
culturele functies, sociaal-maatschappelijke functies, of een combinatie van diverse functies.
Bij al deze vormen van herbestemming vervullen kerkgebouwen weer een rol als verbindende factor in de buurt en voor het vergroten van de leefbaarheid van dorpen en steden. Het is niet verwonderlijk dat woningcorporaties bij degelijke herbestemmingen vaak een belangrijke rol spelen.
foto's Café @ All Saints

“The purpose of Café @ All Saints is to: enable the building to be welcoming, warm and open all week; change people’s perceptions about church buildings; raise money to maintain the building.”

Bijzondere nevenbestemming van kerk in Wales
De middeleeuwse Church of All Saints in Hereford in Wales kreeg in 1997 een vaste nevenbestemming. Een hippe lunchroom opende zijn deuren middenin de kerk in functie. Het initiatief kwam van priester Andrew Mottram, die een structurele oplossing zocht voor het verval van de kerk. Kerkelijke en culturele activiteiten gaan op een bijzondere manier samen met de openstelling van het café.
De Posthoornkerk in Amsterdam; herbestemd door architectenbureau Van Stigt. In beheer bij Stadsherstel Amsterdam. Foto: Bouwbedrijf de Nijs.
Posthoornkerk in Amsterdam
De Posthoornkerk aan de Haarlemmerstraat in Amsterdam, officieel geheten de 'Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen', is de eerste kerk die P.H.J. Cuypers in Amsterdam bouwde, in 1861; nog voor de bouw van het Centraal Station en het Rijksmuseum. Sloop van de in onbruik geraakte kerk werd in 1986 door de Stichting De Posthoornkerk voorkomen. Het is één van de vele voorbeelden van kerkgebouwen die in beheer van Stadsherstel Amsterdam een nieuwe toekomst kregen, door een combinatie van functies. In dit geval de combinatie van kantoorruimtes met een ruimte die te huur is voor publieksactiviteiten.
Haagse Julianakerk werd multicultureel dienstencentrum voor de wijk
De monumentale Julianakerk in de Haagse wijk Transvaal heeft een multiculturele en multifunctionele bestemming gekregen. De voormalig protestantse kerk is door Stadsherstel Den Haag omgebouwd tot een centrum voor informatie en ontmoeting voor de wijkbewoners van Transvaal en een verzamelgebouw voor bedrijven en diensten.
Voorbeelden van maatschappelijke herbestemming
Hasseltse kerk Tilburg als wijkcentrum
De voormalige rooms-katholieke kerk werd, ondanks veel tegenslagen zoals een grote brand, herbestemd tot het prachtige multifunctionele wijkcentrum De Poorten. Dankzij een actieve inbreng van de gemeente is het gebouw met zijn karakteristieke uitstraling behouden voor de buurt. Als wijkcentrum heeft het zijn actieve functie voor de buurt op een andere manier weer teruggekregen. Het gebouw is in eigendom van de gemeente Tilburg, maar wordt verhuurd aan de zorginstelling Twern, die ruimtes onderverhuurt aan onder meer bibliotheek, kinderopvang, rechtshulp en organisaties die vergaderruimte zoeken.
H. Maagdkerk in Bergen op Zoom werd Stadsschouwburg ‘De Maagd’
De Maagd is een theater in een voormalige kerk in het historische centrum van Bergen op Zoom. De transformatie van kerk tot stadsschouwburg in 1990 leverde diverse architectuurprijzen op.
Stadsschouwburg De Maagd, voorheen de Heilige Maagdkerk, in Bergen op Zoom.
Kerk in Gouda werd gezondheidscentrum
De vestiging van het gezondheidscentrum in de voormalige Rooms-katholieke Sacramentskerk is een project van Wijkontwikkeling. Onder deze noemer werkten de gemeente Gouda en de Goudse woningcorporaties samen aan de verbetering van de leefbaarheid in Korte Akkeren en Gouda Oost. Dit gezondheidscentrum zal hierin een bijdrage leveren. De monumentale kerk staat op een centrale plek in de wijk.
Meer bijzondere voorbeelden zijn te vinden in de notitie: Kerkgebouwen met toekomst