www.toekomstkerkgebouwen.nl
herbestemming
www.toekomstkerkgebouwen.nl
De herbestemde Van Paduakerk in Tilburg is nu de werkplaats van glazenier
Stef Hagemeier.
Foto: Harm Jan Wilbrink
religieus
Drenthe (1 kerk)
Drenthe (1 kerk)
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Gelderland (1 kerk)
Gelderland (1 kerk)
  • in behandeling: 1 kerk
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Noord-Brabant (2 kerken)
Noord-Brabant (2 kerken)
  • bedreigd: 4 kerken
  • in behandeling: 3 kerken
  • nieuwe toekomst: 10 kerken
Overzicht
maatschappelijk
Overijssel (1 kerk)
Overijssel (1 kerk)
  • bedreigd: 1 kerk
  • gesloopt: 1 kerk
  • in behandeling: 1 kerk
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Gelderland (1 kerk)
Gelderland (1 kerk)
  • in behandeling: 1 kerk
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Noord-Holland (4 kerken)
Noord-Holland (4 kerken)
  • bedreigd: 9 kerken
  • in behandeling: 2 kerken
  • nieuwe toekomst: 6 kerken
Overzicht
Noord-Brabant (6 kerken)
Noord-Brabant (6 kerken)
  • bedreigd: 4 kerken
  • in behandeling: 3 kerken
  • nieuwe toekomst: 10 kerken
Overzicht
particulier
Noord-Brabant (1 kerk)
Noord-Brabant (1 kerk)
  • bedreigd: 4 kerken
  • in behandeling: 3 kerken
  • nieuwe toekomst: 10 kerken
Overzicht
Zuid-Holland (1 kerk)
Zuid-Holland (1 kerk)
  • bedreigd: 2 kerken
  • in behandeling: 3 kerken
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Noord-Holland (1 kerk)
Noord-Holland (1 kerk)
  • bedreigd: 9 kerken
  • in behandeling: 2 kerken
  • nieuwe toekomst: 6 kerken
Overzicht
Limburg (2 kerken)
Limburg (2 kerken)
  • bedreigd: 1 kerk
  • gesloopt: 3 kerken
  • in behandeling: 4 kerken
  • nieuwe toekomst: 3 kerken
Overzicht

Kerkgebouwen als verbindende factor

Door hun bouw en traditie blijken kerkgebouwen bij uitstek geschikt voor een herbestemming met een maatschappelijk karakter. De herbestemmingen waarbij de aloude sociale of culturele functies van een kerkgebouw –al is het in een gewijzigde vorm- blijven bestaan, blijken ook bij het publiek op de meeste instemming te kunnen rekenen. Die maatschappelijke functies zijn met name te onderscheiden in:
culturele functies, sociaal-maatschappelijke functies, of een combinatie van diverse functies.
Bij al deze vormen van herbestemming vervullen kerkgebouwen weer een rol als verbindende factor in de buurt en voor het vergroten van de leefbaarheid van dorpen en steden. Het is niet verwonderlijk dat woningcorporaties bij degelijke herbestemmingen vaak een belangrijke rol spelen.

Kerkgebouw als bijzondere woon- of werkplek

Kerkgebouwen staan vaak op mooie locaties en hebben een karaktervolle uitstraling. Daardoor zijn deze gebouwen in toenemende mate in trek voor particulier of zakelijk gebruik. Kerkgebouwen krijgen een nieuw leven als bijzondere woning, kantoorcomplex boekwinkel, restaurant, werkplaats, atelier, muziekstudio, of medische praktijk. Bij deze vormen van herbestemming is er in mindere mate sprake van een publiek gebruik van het kerkgebouw. Ook zijn er vaak grote structuuringrepen nodig voor de nieuwe functie. Dit particulier gebruik heeft echter veel kerkgebouwen van de sloop gered, waardoor ze in het stads- of dorpsgezicht behouden zijn. Sommige vormen van particuliere herbestemming worden nadrukkelijk afgewezen door kerkleiders, omdat men ze niet respectvol vindt ten opzichte van de oorspronkelijke bestemming.
Enkele voorbeelden van particulier gebruik van kerkgebouwen vindt u hieronder. Voor meer voorbeelden verwijzen we naar de Notitie: Kerkgebouwen met toekomst, en naar het artikel op de website van KEI: Wat is passende herbestemming voor een kerkgebouw? Zie www.kei-centrum.nl.

Bijzondere nevenbestemming van kerk in Wales

 

De middeleeuwse Church of All Saints in Hereford in Wales kreeg in 1997 een vaste nevenbestemming. Een hippe lunchroom opende zijn deuren middenin de kerk in functie. Het initiatief kwam van priester Andrew Mottram, die een structurele oplossing zocht voor het verval van de kerk. Kerkelijke en culturele activiteiten gaan op een bijzondere manier samen met de openstelling van het café.

Posthoornkerk in Amsterdam



De Posthoornkerk in Amsterdam; herbestemd door architectenbureau Van Stigt. In beheer bij Stadsherstel Amsterdam. Foto: Bouwbedrijf de Nijs.

De Posthoornkerk aan de Haarlemmerstraat in Amsterdam, officieel geheten de 'Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen', is de eerste kerk die P.H.J. Cuypers in Amsterdam bouwde, in 1861; nog voor de bouw van het Centraal Station en het Rijksmuseum. Sloop van de in onbruik geraakte kerk werd in 1986 door de Stichting De Posthoornkerk voorkomen. Het is één van de vele voorbeelden van kerkgebouwen die in beheer van Stadsherstel Amsterdam een nieuwe toekomst kregen, door een combinatie van functies. In dit geval de combinatie van kantoorruimtes met een ruimte die te huur is voor publieksactiviteiten.

Voorbeelden van maatschappelijke herbestemming

Hasseltse kerk Tilburg als wijkcentrum

De voormalige rooms-katholieke kerk werd, ondanks veel tegenslagen zoals een grote brand, herbestemd tot het prachtige multifunctionele wijkcentrum De Poorten. Dankzij een actieve inbreng van de gemeente is het gebouw met zijn karakteristieke uitstraling behouden voor de buurt. Als wijkcentrum heeft het zijn actieve functie voor de buurt op een andere manier weer teruggekregen. Het gebouw is in eigendom van de gemeente Tilburg, maar wordt verhuurd aan de zorginstelling Twern, die ruimtes onderverhuurt aan onder meer bibliotheek, kinderopvang, rechtshulp en organisaties die vergaderruimte zoeken.

H. Maagdkerk in Bergen op Zoom werd Stadsschouwburg ?De Maagd?

www.toekomstkerkgebouwen.nl



De Maagd
is een theater in een voormalige kerk in het historische centrum van Bergen op Zoom. De transformatie van kerk tot stadsschouwburg in 1990 leverde diverse architectuurprijzen op.

Kerk in Gouda werd gezondheidscentrum

De vestiging van het gezondheidscentrum in de voormalige Rooms-katholieke Sacramentskerk is een project van Wijkontwikkeling. Onder deze noemer werkten de gemeente Gouda en de Goudse woningcorporaties samen aan de verbetering van de leefbaarheid in Korte Akkeren en Gouda Oost. Dit gezondheidscentrum zal hierin een bijdrage leveren. De monumentale kerk staat op een centrale plek in de wijk.
Meer bijzondere voorbeelden zijn te vinden in de notitie: Kerkgebouwen met toekomst

Haagse Julianakerk werd multicultureel dienstencentrum voor de wijk

De monumentale Julianakerk in de Haagse wijk Transvaal heeft een multiculturele en multifunctionele bestemming gekregen. De voormalig protestantse kerk is door Stadsherstel Den Haag omgebouwd tot een centrum voor informatie en ontmoeting voor de wijkbewoners van Transvaal en een verzamelgebouw voor bedrijven en diensten.