www.toekomstkerkgebouwen.nl
kansen
www.toekomstkerkgebouwen.nl
Broerenkerk in Zwolle tijdens de World Press Photo in 2007.
Foto: Frank Zuithof
Open kerken
Gelderland (1 kerk)
Gelderland (1 kerk)
  • in behandeling: 1 kerk
  • nieuwe toekomst: 1 kerk
Overzicht
Limburg (1 kerk)
Limburg (1 kerk)
  • bedreigd: 1 kerk
  • gesloopt: 3 kerken
  • in behandeling: 4 kerken
  • nieuwe toekomst: 3 kerken
Overzicht
Noord-Holland (2 kerken)
Noord-Holland (2 kerken)
  • bedreigd: 9 kerken
  • in behandeling: 2 kerken
  • nieuwe toekomst: 6 kerken
Overzicht
Noord-Brabant (4 kerken)
Noord-Brabant (4 kerken)
  • bedreigd: 4 kerken
  • in behandeling: 3 kerken
  • nieuwe toekomst: 10 kerken
Overzicht

Kerkgebouwen zijn te vaak gesloten

Kerken in Nederland zijn door de week, en vaak ook in het weekend, bijna nooit meer open, op een paar uur tijdens erediensten na. Spontane bezoekers komen dus bijna altijd voor een gesloten deur terecht. Hierdoor zijn kerkgebouwen buiten de samenleving komen te staan en is het beeld versterkt van kerken als niet-functionele gebouwen die alleen maar geld kosten. Daardoor worden kansen gemist, voor alle betrokkenen. Kansen om te delen in de schoonheid en beleving in die gebouwen, en kansen om een bredere betrokkenheid tot stand te brengen bij de instandhouding ervan.

Praktische problemen zijn op te lossen

Kerken zijn niet meer open vanwege het ontbreken van voldoende menskracht en vrijwilligers, maar ook vanwege de angst dat er bezittingen gestolen worden. Die angst is reëel, maar mag niet leiden tot het afsluiten van kerken, want daarmee raken deze gebouwen de religieuze en maatschappelijke functie die ze eeuwen lang hebben vervuld kwijt. Bovendien zijn ze dan ook vanuit cultureel-historisch oogpunt niet meer toegankelijk voor bezoek.
Dat het anders kan bewijzen de goede voorbeelden. Hier vindt u een lijst met verschillende manieren waarop werk gemaakt is van de openstelling van een gebouwen: “Open kerken, voorbeelden ter inspiratie”

Voorbeelden van open kerken

De Domkerk in Utrecht. Deze Protestantse kerk is iedere dag open voor bezoekers. Er is een speciale kerkelijk-cultureel werkster benoemd voor programma’s op het raakvlak van kerk en samenleving.

Vredeskerk in Amsterdam, een Rooms-katholieke kerk die elke dag open is voor bezoekers, en waar behalve eucharistievieringen dagelijks ook getijdengebeden kunnen worden bijgewoond.

St. Jan in Den Bosch, dagelijks open voor bezoek, waar het beroemde Mariabeeld “De Zoete Lieve Vrouw van Den Bosch”, met haar mooie mantel, door veel mensen wordt bezocht.

Het project ‘Kerken Kijken’ in Utrecht dat al twintig jaar in de zomer kerken open stelt voor publiek en deskundige rondleidingen verzorgt.

Tjserkepaadroutes(= kerkepadroutes) in Friesland, waarbij de kerken op zomerse zaterdagmiddagen open zijn voor het publiek. Bijvoorbeeld de ‘Liembultenroute’. Door het jaar heen zijn veel van de oude kerkjes te bezoeken door een afspraak te maken met de sleutelbeheerder. Meer informatie op de website van de Alde Fryske Tsjerken.

Voor meer informatie zie de notitie: Open kerken, voorbeelden ter inspiratie.

“Op kritieke momenten in een
mensenleven of in ons maatschappelijk
leven is er een plek nodig waar je je terug
kunt trekken, waar je uit kunt huilen,
een kaars kunt branden of lied kunt zingen”.
Desiree Berendsen,
kerkelijk-cultureel werkster
van de 'Open Dom', Domkerk in Utrecht, in ‘Vier miljoen bezoekers verder’, Woord en Dienst

Informatie voor bezoekers ontbreekt

Veel kerken zijn niet voorzien van panelen met informatie over de geschiedenis, bouwstijl en leeftijd van de kerk. Daardoor gaat zo'n kerk niet voldoende leven voor de bezoeker. De kerk loopt door de gesloten deuren en het gebrek aan marketing ook inkomsten mis. Elders in Europa zijn kerken nog veel meer onderdeel van de maatschappij en sociale verbanden, en zijn ze vaak ook opgenomen in VVV-informatie en -routes. Mooie voorbeelden daarvan zijn te zien op de Belgische Open Kerken-website www.openkerken.be

Er is belangstelling genoeg

Het is van groot belang dat kerkgenootschappen, kerkeigenaren en -beheerders, locale overheden en VVV's zich bewust worden van het belang van de spirituele, sociale, culturele, ruimtelijke en recreatieve functies van kerken. Er blijkt veel belangstelling in de samenleving voor open bezoekmogelijkheden van kerkgebouwen en 'binnenshuis' realiseert men zich ook hoe langer hoe meer dat 'gesloten deuren' contraproductief zijn. Op verscheidene plaatsen in Nederland worden al initiatieven genomen om kerkgebouwen open te stellen, onder meer door ze op te nemen in recreatieve routes.