www.toekomstkerkgebouwen.nl
nieuws
www.toekomstkerkgebouwen.nl
De herbestemde Hasseltse Kerk, nu wijkcentrum de Poorten in Tilburg.
Foto: Harm Jan Wilbrink
24 mei 2012

Nederland schiet door in het slopen van kerkgebouwen

In Nederland zijn we doorgeschoten in het slopen van kerkgebouwen. Nu er steeds meer kerkgebouwen aan hun religieuze functie worden onttrokken, is die tendens van sloop zeer zorgwekkend.
Kerkeigenaren en overheden presenteren sloop veel te vaak als enige oplossing, vooral in deze tijd van economische recessie. De Task Force Toekomst Kerkgebouwen vindt dat nieuwe gebruiksfuncties, zoals scholen en buurtcentra, ingepast moeten worden in de beschikbaar gekomen gebouwen.

Sloop van solide gebouwen is een ernstige vorm van kapitaalsvernietiging. Sloop betekent ook vernietiging van sociaal en maatschappelijk kapitaal, omdat kerkgebouwen zijn gebouwd met inzet en geld van lokale gemeenschappen en ze een belangrijke rol spelen, of weer kunnen spelen, in het sociale integratie- en wijkbeleid. Bovendien zijn ze vaak het middelpunt van een dorp of wijk. Wanneer deze gebouwen verdwijnen, wordt het dorps- of stadsgezicht aangetast. Dit heeft ook negatieve gevolgen voor de (toeristische) aantrekkelijkheid van dorpen en steden.
Sluiting en sloop van kerkgebouwen is aan de orde van de dag. Elke week komen er meer sloopplannen in de media. Opvallend is dat kerkeigenaren en gemeenten sloop vaak als enige optie presenteren. Ze doen dat meestal op basis van gekleurde en onvoldoende informatie of onderzoek.
Ruim een week geleden was het landelijk nieuws dat door de slechte bouwkundige staat van de kerk in Uithoorn omwonenden moesten worden geëvacueerd. In datzelfde nieuwsbericht spraken omwonenden de vrees uit dat dit reden voor de gemeente zou zijn de sloopvergunning voor de kerk te verlenen. Simpelweg omdat de kosten voor herbestemming volgens de gemeente (nu) te hoog zouden zijn.
Een ander voorbeeld waar de toekomst van een kerk op het spel staat, is de Heilig Hartkerk in Etten-Leur. De gemeente wilt op de locatie van de kerk een schoolgebouw realiseren. Herbestemming van de kerk tot school vindt men niet mogelijk en veel duurder dan nieuwbouw. Aan tegenargumenten geeft men geen gehoor. Toch stelt een ander onderzoek dat de kosten voor het opknappen van de kerk veel te hoog zijn ingeschat, de maatschappelijke kosten van sloop geen aandacht krijgen en een goede analyse van de herbestemmingmogelijkheden ontbreekt. Volgens dit onderzoek kan de nieuwe school worden gerealiseerd door lokalen in de kerk in te bouwen en op de plaats van de pastorie een nieuwbouw volume weg te zetten dat in verbinding staat met de kerk. Een eventuele toevoeging van een aantal woningen kan helpen het project financieel rond te krijgen.
Vooral nu er minder geld bij de gemeenten beschikbaar is, benadrukt de Task Force Toekomst Kerkgebouwen het belang van een goed haalbaarheidsonderzoek naar hergebruik van leegstaande of leegkomende gebouwen en het denken in creatieve oplossingen in plaats van maatschappelijke kapitaalsvernietiging door sloop.