www.toekomstkerkgebouwen.nl
nieuws
www.toekomstkerkgebouwen.nl
Maria Goretti, Kerkrade
Foto: Sander van Daal
14 april 2011

Bisschoppen blokkeren behoud kerkelijk erfgoed

Gelezen in De Gelderlander
Joyce en Peter Nissen be­treuren het dat álle macht voor nieuwe bestemmingen voor leegstaande rooms- ka­tholieke kerken bij de bis­schoppen ligt.
In De Gelderlander van afgelo­pen zaterdag hield Bert Bloo een vurig pleidooi voor sa­menwerking tussen alle par­tijen bij het behoud van kerken die niet meer voor religieuze diensten gebruikt worden. Zijn woorden zijn ons uit het hart gegrepen. Bur­gers, professionals, de zakenwereld en de lokale overheid zouden uit­stekend kunnen samenwerken bij het vinden van nieuwe bestemmin­gen voor kerken, zodat deze gebou­wen, met hun vaak karakteristieke uitstraling, behouden kunnen blij­ven.

Helaas is echter een nuchtere nuan­cering nodig die in het pleidooi van Bloo ontbreekt: dat vinden van een nieuwe bestemming gaat aanzienlijk gemakkelijker bij pro­testantse kerken dan bij rooms-ka­tholieke kerkgebouwen. Zo auto­noom als de meeste protestantse gemeenten zijn in de omgang met hun gebouwen, zo afhankelijk is een RK-parochie van het bisdom waartoe zij behoort. Volgens het parochiehandboek moet een paro­chiebestuur voor elke verandering in de bestemming of het gebruik van een kerkgebouw, zelfs voor ge­woon onderhoud boven een be­drag van 2.500 euro voorafgaande schriftelijke toestemming van de bisschop hebben. Dat geldt ook voor de aanwijzing van het ge­bouw als monument en het geldt al helemaal voor het verkopen of overdragen van een kerkgebouw.

De parochie heeft dus geen enkele vrijheid in het vinden van creatie­ve oplossingen voor het behoud van het kerkgebouw.

In het Jaar van het Religieus Erf­goed hebben de Nederlandse bis­schoppen hun standpunt geformu­leerd over herbestemming van kerkgebouwen. Dat standpunt luidt: de bisschoppen staan afwij­zend tegenover herbestemming van kerken. Wel willen ze ermee instemmen dat een kerkgebouw een religieuze bestemming houdt, mits de nieuwe gebruiker aangeslo­ten is bij de Raad van Kerken. Her­bestemming als moskee of medita­tiecentrum is dus uitgesloten. De bisschoppen willen ook nog wel praten over een sociale herbestem­ming ( bijvoorbeeld als bibliotheek of hospice) of in beperkte mate een culturele herbestemming (als museum), maar dan houdt het op.

Hun voorkeur gaat dan uit naar af­braak van het gebouw.

Hoe dit uitpakt in de praktijk van het bisdom Den Bosch bleek on­langs in Vught. Daar was een crea­tief plan ontwikkeld voor herbes­temming van de Sint-Petruskerk, een imposante kerk van architect KarelWeber uit 1884, een rijksmo­nument nog wel. Toen dat plan niet haalbaar leek, vroeg het bis­dom domweg om de kerk van de monumentenlijst te schrappen, zo­dat zij gesloopt kon worden. Zo gaat het bisdom om met ons mo­numentale religieuze erfgoed. In­middels heeft de gemeente Vught van het bisdom tot augustus uitstel gekregen voor het maken van een nieuw plan voor herbestemming, dat dan genade moet kunnen vin­den in de ogen van de bisschop.

Kortom, wie zijn handen uit de mouwen wil steken om nieuwe be­stemmingen te vinden voor kerkge­bouwen, moet weten dat hij bij rooms-katholieke kerkgebouwen uiteindelijk altijd met de bisschop te maken krijgt. En die laat liever het sloopbedrijf komen.

Joyce Nissen was tien jaar bestuurslid van de Christus Koning-Stephanusparo­chie en de Effataparochie te Nijmegen. Peter Nissen is hoogleraar cultuurge­schiedenis van de religiositeit aan de Radboud Universiteit Nijmegen.