De herbestemde Hasseltse Kerk, nu wijkcentrum de Poorten in Tilburg.
Foto: Harm Jan Wilbrink
“‘Gebruik kerkgebouw voor kinderopvang’”

Friesch Dagblad, GELOOF & KERK, 6 februari 2008

door Lodewijk Born

Leeuwarden - Kerken zijn ideaal als plekken voor kinderopvang. Sportverenigingen en scoutingclubs bieden hun gebouwen wel aan voor buitenschoolse opvang en als kinderdagverblijf, maar kerken nog amper. Hennie Best uit Berlikum kwam vorig jaar met het idee. De Task Force Toekomst Kerkgebouwen, die zich inzet voor het behoud en multifunctioneel gebruik van kerken, denkt dat nu de tijd er rijp voor is.

Multifunctioneel
Multifunctioneel gebruik van kerken was namelijk vroeger heel gewoon. Mono-functioneel gebruik van kerkgebouwen - enkel voor erediensten - in Nederland is nog maar 150 jaar oud, aldus de Taskforce-website. In de middeleeuwen werd een kerkgebouw uit noodzaak vaak voor heel veel andere activiteiten gebruikt.

Nood breekt in dit geval letterlijk wetten want sinds scholen verplicht zijn op basis van de nieuwe Wet Kinderopvang om opvang aan kinderen te bieden, is de nood hoog. Ouders kunnen hun kinderen niet plaatsen omdat de stichtingen die het aanbieden snakken naar meer ruimte. Niet voor niets kwam staatssecretaris Dijksma (Onderwijs) met een noodplan om de problemen om te lossen, en een zak geld.

Als er kinderopvang zou plaatsvinden in kerken zou dat ook de kerken weer meer op de kaart zetten, meent Best. ,,Dan plaats je jezelf weer midden in de samenleving.”
Het is overigens niet zo dat het nog helemaal niet gebeurt. Een evangelische kerk als De Pijler in Lelystad biedt haar gebouw aan voor kinderopvang. In de ruimten waar zondags crèche is, verblijven doordeweeks de kinderen van gezinnen die in de buurt wonen. ,,Kinderopvang De Vlindertuin huurt het gebouw van ons. We hebben een ruimte die helemaal is goedgekeurd door de gemeente”, aldus W. Dieks, facilitair manager bij De Pijler. In 2004 zijn ze ermee begonnen. ,,We rekenen er marktconforme prijzen voor, we doen niet aan valse concurrentie.” Belangrijk is volgens Dieks wel dat bij het gebruik door anderen er goede afspraken worden gemaakt. ,,Onze vrijwilligers moeten ervoor zorgen dat de ruimte op zondag zo wordt achtergelaten dat De Vlindertuin er op maandagochtend zeven uur zo weer terecht komt. Hetzelfde geldt voor de medewerkers van de opvang richting ons.”
Best startte in 2006 met haar eigen christelijke gastouderbureau. ,,Vooral sinds oktober vorig jaar begint het echt goed te lopen.” De Berlikumse ziet dat steeds meer christelijke ouders en er voor kiezen om ook de opvang van hun kind in een christelijke setting te laten plaatsvinden. Op dit moment heeft Best twintig kinderen ondergebracht bij gezinnen in onder meer Leeuwarden, Drachten en Veenwouden.

Geloofsopvoeding
In de gezinnen wordt gewerkt via een ,,christelijk pedagogisch beleidplan”. Hierin zijn de christelijke visie op mens en kind, basisbegrippen van pedagogisch handelen, en specifieke thema’s afgestemd op baby’s/dreumesen, peuters en kinderen tot twaalf jaar vastgelegd. ,,Je ziet een generatie opgroeien van ouders, of zelfs van aanstaande ouders die volledig voor het geloof gaan. Dat willen ze ook terugzien in de zorg voor het kind in de situatie van kinderopvang.” Uiteindelijk blijft de verantwoordelijkheid voord de geloofsopvoeding wel bij de ouders, zo benadrukt Best. ,,Het begint bij de ouders, dat die het christelijk geloof voorleven. Maar je kunt wel voorwaarden scheppen dat ze ook op andere plekken gevoed worden.”
Landelijk gezien zijn er nog maar weinig kinderopvanginstellingen die het zelf het predicaat christelijk voeren. ,,Het zijn er denk ik een een stuk of vijf.’’ In het EO-magazine EVA stond recent een artikeltje over het werk van Best en gezien de reacties die dat opleverde, heeft ze de indruk dat het onderwerp ontzettend leeft. ,,Het loopt storm. Ik krijg vanuit het hele land e-mails.’’

Best ondersteunt de gastouders ook bij hoe ze zelf meer kunnen leren. Zo volgt ze zelf op dit moment, samen met enkele gastouders, een cursus bij de Vrije Baptistengemeente Bethel in Drachten. ,,Dit is gewoon heel praktisch en je kunt er direct mee aan de slag.”

Gjalt Jellesma, voorzitter van ouderbelangenvereniging Boink, zei vorig jaar in NRC Handelsblad dat het niet zoveel uitmaakt wáár de kinderen worden opgevangen, als de kwaliteit maar goed is. Natuurlijk, er is een basislocatie nodig waar de kinderen lezen, eten en drinken, zei Jellesma. „Maar ook daarvoor zijn de eisen niet ingewikkeld. Als er, bij wijze van spreken, maar een wc is, en voldoende leefruimte. Het gaat er uiteindelijk om of het personeel op de opvang voldoende creatief is en geschoold om leuke opvang te organiseren.”

De Branchevereniging Ondernemers in de Kinderopvang heeft 260 leden. Daaronder bevinden zich kleine plaatselijke, grote regionale en landelijke aanbieders van professionele kinderopvang. Gezamenlijk beheren ze 35 procent van de markt (600.000 geplaatste kinderen). Volgens woordvoerder Noël Haitsma zijn er nog maar weinig kerken die opvang bieden. ,,,Wij kennen maar enkele gevallen. Na de hype in de zomer rond het tekort aan plaatsen werden kerken genoemd als mogelijke opvangplaatsen om het tekort weg te werken, maar of dat ook werkelijk geëffectueerd is, is niet bekend.’’ In het afgelopen half jaar zijn er tienduizenden plaatsen gerealiseerd voor buitenschoolse opvang. ,,Maar er zijn nog steeds steden en regio’s, waar op maandag, dinsdag en donderdag een tekort is.’’

Vreemd
Haitsma - ze woont zelf in een voormalig kerkgebouw - noemt het opvallend dat kerken zelf niet op het idee komen om hun kerk aan te bieden. ,,Eigenlijk is het heel gek dat een gebouw alleen voor de zondagse diensten open is. Je ziet allerlei samenwerkingsverbanden, bijvoorbeeld tussen scholen en buurthuizen en sportverenigingen. Waarom zou de kerk dat niet kunnen?”