De herbestemde Hasseltse Kerk, nu wijkcentrum de Poorten in Tilburg.
Foto: Harm Jan Wilbrink
Migranten vinden lege kerken te duur

Nederlands Dagblad, 25 April 2008

Door Gerald Bruins

Terwijl veel kerken leegstaan, zijn migrantengemeenten op zoek naar ruimte. Toch zijn beide partijen moeilijk bij elkaar te brengen. Samen Kerk in Nederland belegt morgen een bijeenkomst over de problematiek. UTRECHT - Een nog steeds groeiend aantal migrantenkerken heeft grote moeite betaalbare ruimte te vinden voor hun samenkomsten. Daartegenover staat dat als gevolg van de secularisatie en de afnemende ledentallen van kerken steeds meer kerkgebouwen leeg komen te staan.

Net zoals één plus één twee is, lijkt de oplossing eenvoudig en binnen handbereik: de christelijke migranten - er leven er achthonderdduizend in ons land - kopen of huren buiten gebruik gestelde kerken. De suggestie is te lezen op een uitnodiging voor een bijeenkomst morgen van Samen Kerk in Nederland (SKIN), de organisatie van migrantenkerken in ons land. Die is in het geheel gewijd aan het onderwerp 'kerkruimte'.

Toch werkt het zo in de praktijk niet, vertelt woordvoerster June Beckx. Ze kent maar één migrantenkerk die bezig is een leegstaand kerkgebouw te kopen. Omdat de deal nog niet rond is, wil ze geen naam verklappen. ,,Veel traditionele kerken stoten kerkgebouwen af, omdat de ledentallen teruglopen. Het kost te veel geld om de kerk aan te houden. Die willen ze voor een fors bedrag verkopen. Maar de meeste migranten wonen nog niet zo lang in ons land, waardoor hun financiële mogelijkheden beperkt zijn'', geeft ze als belangrijkste verklaring.

Huren is vaak geen optie, zegt Beckx: de prijs die de kerkeigenaren berekenen, is te hoog voor de migranten. Het gevolg is dat de migrantengemeenten uitwijken naar scholen en wijkcentra. ,,Wij hebben behoefte aan lage huurprijzen.''

Andere factoren spelen een rol, voegt ze eraan toe. Onbekend maakt onbemind. ,,Wat gebeurt er met het kerkinterieur als je die uitbundige Afrikaanse migrantengemeente in jouw kerkgebouw toelaat? Er leven nogal wat vooroordelen.''

Voor veel migrantenkerken geldt bovendien dat ze opkomen, even blinken en snel verzinken. Om die reden kan Beckx ook geen aantallen noemen van gemeenten die op zoek zijn naar een lege kerk.

De Protestantse Kerk in Nederland gaf in maart 2007 aan zo'n vijfhonderd gebouwen te moeten afstoten. Voor vijfhonderd kerken is de kerk op zoek naar medegebruikers. ,,Globale schattingen geven aan dat het kan gaan om zo'n 1500 à 2000 kerkgebouwen die in de komende decennia nog gesloopt zullen worden als het beleid van kerken en overheden niet verandert'', stelt de Taskforce Toekomst Kerkgebouwen die een passende herbestemming zoekt voor leegstaande kerken.

Verzamelgebouw
En het bouwen van kerkverzamelgebouwen dan, waarin een groot aantal migrantengemeenten onderdak kunnen vinden? Is dat geen prima oplossing? Volgens Beckx zijn de routes naar deze oplossing tijdrovend en complex. ,,Ook dan zijn de huurprijzen voor veel gemeenten nog aan de hoge kant.''

Voorzitter C.M. Verkade van de Stichting Bijlmerkerk, die in 2007 kerkverzamelgebouw De Kandelaar in de Bijlmer in Amsterdam realiseerde, stemt toe dat een lange adem vereist is. Het duurde twaalf jaar voordat het gebouw, waar vijftien migrantengemeenten kunnen samenkomen, de deuren opende.

,,Het is zoeken naar de goede partijen. Sommige migrantenkerken kennen weinig stabiliteit en voeren een slechte boekhouding. Het kan ook zijn dat de voorganger, die een grote status heeft, de financiën niet uit handen wil geven aan deskundige mensen uit zijn gemeente.''

Zo gebeurde het, in de lezing van Verkade, dat van de vijftien migrantenkerken die aan het Bijlmerproject zouden meedoen, zeven het na opening lieten afweten. ,,Ze kwamen gewoon niet opdagen, omdat ze de huur te hoog vonden en de zaal te klein. Dat is gezeur. Ze wisten vooraf hoe groot de kerkruimte was en hoeveel ze daarvoor moesten betalen.''

Die prijs ligt dit jaar op duizend euro per maand voor een gemeente. De komende jaren gaat de huur getrapt omhoog, het tweede jaar met honderd euro. Dat is niet veel, zegt Verkade. Overigens zijn er nieuwe, stabielere gemeenten gevonden die de opengevallen plekken in De Kandelaar opvulden. Twaalf gemeenten gebruiken nu het gebouw.

De Stichting Bijlmerkerk gaat zich sterk maken voor een tweede verzamelgebouw voor migrantenkerken, aan de Karspeldreef in Amsterdam-Zuidoost. Verkade hoopt dat het gebouw er over drie jaar staat. Hij heeft geleerd van het eerste project. ,,Voordat gemeenten mogen meedoen, moeten ze met een goede sponsor komen of een bankgarantie kunnen overleggen.''

Verkades organisatie is uitgenodigd voor de bijeenkomst van SKIN, evenals de Taskforce Toekomst Kerkgebouwen. June Beckx: ,,Dan kunnen we met elkaar bespreken tegen welke problemen we aanlopen en vooral nadenken over oplossingen.''